Laatst bijgewerkt op 13 april 2022

Italiaans ijs 🍨 Gelato | Geschiedenis, ijssmaken en soorten

Waarom is Italiaans ijs zo beroemd? Wat is het verschil met roomijs? Alle antwoorden over het heerlijke Italiaanse dessert, geschreven door Italiaanse expats.

Italiaans ijs - Gelato
Italiaans ijs - Gelato Foto: Primulatornorge

Wat is Italiaans ijs?

Ijs, of 🔊 gelato, zoals de Italianen het noemen, is een van de beroemdste culinaire specialiteiten die met Italië wordt geassocieerd.

In het ijs basisrecept wordt het bereid met melk, room, suiker en eventueel eieren. Het wordt koud geserveerd en is geliefd bij iedereen, kinderen en volwassenen: zowel in de zomer als in de winter.

Op deze pagina


Wij zijn Italianen in Nederland en we schrijven deze pagina ook om ons Nederlands te oefenen. Vergeef ons als je spelfouten vindt. 🙂


Italiaans leren 🇮🇹

De Italiaanse woorden van deze pagina:

🔊 Gelato Ijs
🔊 Gelato italiano Italiaans ijs
🔊 Gelateria IJssalon
🔊 Cono gelato Ijs hoorn

Bekijk onze pagina over handige zinnen en woorden van de Italiaanse taal.

In Italië zijn er twee categorieën ijs, die verschillen in de productiemethode: ambachtelijk ijs (gelato artigianale), gemaakt door de ijssalon om vers te worden verkocht, en verpakt ijs (gelato confezionato) , van industriële productie.

Waarom is italiaans ijs zo beroemd?

Italiaans ijs, dat je in een ijssalon koopt, is beroemd omdat het gemaakt is met verse ingrediënten en omdat het een beperkte hoeveelheid suikers, vetten en zuivelproducten bevat. Suiker en vet zijn belangrijk voor het maken van een zacht en romig ijs. Dankzij de uitgebalanceerde ingrediënten is Italiaans ijs, vooral fruitijs (ook wel sorbetijs genoemd), een goed alternatief voor een zomerse maaltijd.

Ijs op Sardinië
Ijs op Sardinië Foto: Heather Cowper

Om de hoge kwaliteit van Italiaans ambachtelijk ijs te begrijpen, kunnen we een vergelijking maken met het Amerikaanse ice cream, dat we in Nederland roomijs noemen.

Wat is het verschil tussen italiaans ijs (gelato) en roomijs?

Het verschil tussen Italiaans ijs en roomijs is niet bij iedereen bekend. Beide zijn koud, romig, suikerachtig en zeer lekker om te eten.

Er zijn veel verschillen tussen roomijs en roomijs, van de productietechniek tot het vetpercentage.


  • De hoeveelheid vet

    Italiaans ijs bevat een vetpercentage variërend van 0%, zoals in fruit sorbetijs, tot maximaal 10% met smaken als hazelnoot, waarbij plantaardige vetten worden toegevoegd aan de dierlijke vetten van melk.

    Roomijs bevat meestal meer dan 10% vet, omdat er meer room in zit: vandaar de naam.

    Hertog Stracciatella Roomijs - Voedingswaarden
    Hertog Stracciatella Roomijs - Voedingswaarden Foto: markh84 per Open Food Facts

  • De ingrediënten

    Italiaans ambachtelijk ijs bevat verse ingrediënten: slagroom, melk en fruit. Daarom wordt het als gezonder beschouwd dan roomijs, dat een industrieel product is. In theorie: want het hangt natuurlijk af van de ijssalon.

  • De productiemethode en de hoeveelheid lucht

    Het ambachtelijke ijs wordt gemaakt met batch vriezers, in dezelfde ijssalon waar ook het ijs wordt verkocht. Ambachtelijk ijs is vers omdat het binnen een paar dagen geconsumeerd moet worden: het is niet lang houdbaar.
    Het ijs van de ijssalon, evenals het ijs dat we zelf maken, is erg lekker, maar het is beter om het meteen op te eten; als je het in de vriezer legt, verliest het zachtheid.

    De industrieel geproduceerde roomijs is gemaakt om lang in de supermarktvriezers te blijven. Bij het productieproces wordt aan de roomijs lucht toegevoegd, die in Italiaans ijs niet aanwezig is. Door de lucht wordt de roomijs zachter en blijft het ijs langer houdbaar.

De geschiedenis van Italiaans ijs

Is ijs uitgevonden door de Italianen? Waarschijnlijk niet. Bevroren fruit, melk en honing waren al in de oudheid bekend.
Er zijn aanwijzingen voor bevroren zuivelproducten in China, al in 2000 voor Christus.

In Perzië aten ze sherbet, een bevroren dessert gemaakt met fruit, water en suiker.
In de 9e eeuw werd suikerriet geïmporteerd naar Sicilië: de geschiedenis van Italiaans ijs begint hier.

Waar en wanneer werd het eerste Italiaanse ijs gemaakt?

Suiker is een fundamenteel ingrediënt voor ijs. Maar er is ook bevroren water nodig. Op Sicilië, een eiland in het midden van de Middellandse Zee, lag sneeuw op de top van Etna. Het Italiaanse ijs komt dus oorspronkelijk uit Sicilië, dankzij de sneeuw van de Etna en het suikerriet, geïmporteerd door de Arabieren.

Ijs zoals we het nu kennen, wordt geassocieerd met twee mensen: Bernardo Buontalenti, die als eerste het recept perfectioneerde; en Procopio dei Coltelli, de eerste die een ijssalon opende.


Bernardo Buontalenti

Ambachtelijk ijs, waar Italië beroemd om is, werd in de zestiende eeuw geboren in Florence, aan het hof van Caterina de'Medici: de Florentijnse Bernardo Buontalenti wordt gecrediteerd met het uitvinden van een romig semifreddo dessert, gemaakt met de ingrediënten waaruit het ijs van vandaag.


Procopio dei Coltelli

De andere sleutelfiguur voor Italiaans ijs is de Siciliaanse chef Francesco Procopio dei Coltelli. Oorspronkelijk afkomstig uit Aci Trezza op Sicilië, opende hij in 1686 in Parijs de eerste ijssalon, een plek waar ijs werd verkocht. Het lijkt erop dat Procopio erin is geslaagd dankzij de handel in de sneeuw van de Etna, een activiteit die destijds winstgevend was.

Café Procope in Parijs
Café Procope in Parijs Foto: sergemelki

Waar komt de ijshoorn vandaan?

De ijsco, frisco, of ijshoorntje, een eetbaar ijsbakje gemaakt van wafeltje of biscuit, werd in 1903 in Washington gepatenteerd door Italo Marchioni, een Italo die naar New York emigreerde.
De ijs kegel is een slimme vervanging voor papieren of glazen bekers; het wordt beschouwd als een van de beste voorbeelden van Italiaans food design.

Italiaans ijs
Italiaans ijs Foto: Bron

In het Italiaans heet het ijshoorntje 🔊 cono gelato.


Welke soorten Italiaans ijs?

De belangrijkste ingrediënten voor Italiaans ijs zijn melk, slagroom en suiker. Deze ingrediënten vormen het ijs basisijsrecept, waaruit de andere smaken worden verkregen.

Er zijn twee soorten Italiaans ijs: ijs gemaakt met fruit en ijs gemaakt met melk en slagroom.

  • Ijs met melk en sllagroom wordt in Italië creme (in het meervoud: 🔊 le creme) genoemd: deze categorie omvat de smaak van chocolade, hazelnoot, fior di latte, stracciatella, koffie en alle ijsjes die ze melk en slagroom bevatten.

    In Italië is de smaak 🔊 crema (in het enkelvoud) ijs gemaakt met ei. Voor de andere roomsmaken hoeft het ei niet per se gebruikt te worden: dat hangt af van het recept.

  • Fruit ijs is meestal lichter, omdat het meestal minder vet bevat, geen eieren en in het geval van sorbet zelfs geen zuivelproducten. Het zijn de smaken aardbei, citroen,
    Op Alle Italiaanse laten we zien hoe je eenvoudig een heerlijke sorbetijs gemaakt met water, fruit en suiker (of honing).

In de sorbetijs die je zelf maakt kun je ook diepvriesfruit gebruiken: een praktische oplossing om ook buiten het seizoen lekker ijs te eten.

Italiaans ijs in Assisi, Italië
Italiaans ijs in Assisi, Italië Foto: Chris Light

Ijssmaken lijst: welke ijssmaken zijn er?

Wat zijn de meest populaire ijssmaken, degenen die in geen enkele ijssalon ontbreken?

  • Citroen

    Het klimaat van veel gebieden van het Italiaanse schiereiland is perfect geschikt voor de teelt van citroenen. De citroenen van Amalfi kust en Sorrento zijn beroemd, evenals de limoncello van die landen.
    Citroen ijs, heel vaak Citroën sorbetijs, mag niet ontbreken in Italiaanse ijssalons.

    Bekijk ons 🍋 Citroen sorbetijs recept

    In het Italiaans: 🔊 limone


  • Aardbei

    In ijssalons wordt aardbeien ijs vaak gemaakt met melk. Bekijk ons 🍓 aardbei sorbetijs recept zien, om vegan aardbeienijs te maken.

    In het Italiaans: 🔊 fragola


  • Framboos

    Frambozen ijs is bijna altijd een sorbet. Bekijk het recept voor framboos sorbetijs met de ijsmachine.

    In het Italiaans: 🔊 lampone


  • Kersen

    Kersen ijs is een van onze favoriete smaken. Hier schrijven we het kersen sorbetijs recept: het is ook erg lekker met bevroren kersen.

    In het Italiaans: 🔊 ciliegie


  • Mango

    Mango ijs is de meest populaire tropische ijssmaak in ijssalons. Bekijk ons 🥭 mango sorbetijs recept met de ijsmachine/


  • Banaan

    Bananenijs is een van de ijssmaken die we thuis het meest bereiden: eigenlijk maakt banaan ijs romiger. Als we hunkeren naar een caloriearm ijs, gebruiken we het om veganistisch ijs te maken, in plaats van room.

    In het Italiaans: 🔊 banana


  • Fior di latte

    In het Italiaans wordt het ijs van het basisrecept 🔊 fior di latte genoemd, het ijs met de hoofdingrediënten: melk, slagroom, suiker en water.


  • Slagroom

    Roomijs is fior di latte ijs met een groter aandeel slagroom.

    In het Italiaans: 🔊 panna


  • Yoghurtijs

    Om yoghurtijs te maken kun je uitgaan van het basisrecept van fior di latte, maar ook yoghurt toevoegen. We hebben een pagina geschreven met het recept van Griekse yoghurtijs en Yoghurtijs zonder slagroom.

    In het Italiaans: 🔊 gelato allo yogurt


  • Chocolade ijs

    Chocolade ijs mag niet ontbreken in een ijssalon. Het is ook een van onze favoriete smaken om thuis te bereiden: bekijk onze recepten voor puur chocolade ijs, melk chocolade ijs, witte chocolade ijs.

    Heb je geen chocolade in huis? Je kunt cacaopoeder gebruiken: hier is het recept voor chocolade ijs met cacaopoeder.
    Ook schreven we het recept voor de cacaosorbet: een vegan chocolade ijs.

    In het Italiaans: 🔊 cioccolato


  • Hazelnoot

    Hazelnoot ijs is een van de rijkste aan vetten: de plantaardige vetten van hazelnoten worden toegevoegd aan de dierlijke vetten van melk en room.

    In het Italiaans: 🔊 nocciola


  • Bacio

    De smaak 🔊 bacio is erg populair in Italiaanse ijssalons. Het is chocolade ijs met toevoeging van hazelnoten. Lekker, maar niet echt licht.


  • Pistache

    Pistache is een van de meest populaire ijssmaken, zelfs in Nederland.
    In Italië zeggen ze dat een goede ijssalon wordt herkend aan de pistache ijs. Als de pistache ijs lekker is, dan maakt de ijssalon kwaliteitsijs. Want in veel andere ijssalons wordt de pistache, een smaak die niet mag ontbreken, gemaakt met gevriesdroogde bereidingen in plaats van met verse pistachenoten: het verschil is merkbaar.

    In het Italiaans: 🔊 pistacchio

Italiaans ijs, pistache en chocolade
Italiaans ijs, pistache en chocolade Foto: Aaron Logan

Een boek om Italiaans ijs te leren maken

Benieuwd naar de ijsrecepten van Alle Italiaanse? Veel andere smaken vind je in een boek geschreven door Italianen in Nederland, die al generaties lang ijs maken.

Naast traditionele smaken, zoals chocolade ijs, zijn er ook bijzondere recepten recepten zoals dropijs en tomatenijs.

Zoals de auteur zegt, "IJs - alleen het woord al tovert een glimlach op de meeste kindergezichten".


Hoe wordt italiaans ijs gemaakt

We schreven een pagina over zelf ijs maken; met de gedetailleerde beschrijving van de ingrediënten en het ijs basisrecept stap voor stap.

Wij adviseren je om ijs te maken met de ijsmachine. De ijsmachine is een compact apparaat dat weinig kost (je kunt sommige modellen voor minder dan 50 euro kopen) en dat een heel goed ijs maakt, zelfs beter dan dat van de ijssalon.

Wij van Alle Italiaanse zijn grote fans van ijs, en we bereiden het vaak in de zomer en ook in de winter. De ijsmachine is een onmisbaar hulpmiddel voor het maken van gezond en licht ijs.

Er zijn twee soorten ijsmachines:

Bekijk ook onze gids: ijsmachine kopen

Om een ijsmachine te gebruiken is wat oefening nodig: maar zelf ijs maken is ook erg bevredigend. We hebben een handleiding geschreven met alle tips voor het gebruik van de ijsmachine om Italiaans ijs te maken.

Hoe een Italiaans ijs bestellen?

Op onze Italiaans leren pagina hebben we alle Italiaanse woorden en zinnen over ijs geschreven: je kunt ze gebruiken om een ijs te bestellen in het Italiaans. Handig voor je volgende bezoek aan een Italiaanse ijssalon.

🔊 Buongiorno, un cono per favore Goedemorgen, (ik wil graag) een ijshoorntje alstublieft

Je kunt ook naar de audio van de Italiaanse woorden en zinnen luisteren om op een effectievere en leukere manier te leren.

Volg deze pagina

We zullen deze pagina updaten met nieuwe recepten en onze tips om italians ijs net zo lekker te maken als dat je eet in ijssalons in Italië!

Geniet van je Italiaans ijs! 😄🍨

Meer blogs

Over Alle Italiaanse

Hoi! Wij zijn Italiaanse expats en wonen al jaren in Nederland.
Toen we naar Nederland kwamen, namen we een deel van onze traditie met ons mee. En we merkten al snel dat Italië erg populair is bij de Nederlanders. Nu we de Nederlandse cultuur wat beter begrijpen, willen we een account aanbieden met originele inhoud.
We schrijven deze blog ook om Nederlands te oefenen, dus je zult ons schrijven een beetje "creatief" vinden. We houden ervan grammaticafouten te melden. Grazie mille!