Laatst bijgewerkt op 19 december 2022

Italiaanse eetgewoonten 🍽️ Wat eten (en drinken) Italianen?

Gianni van Alle Italiaanse - Author
Gianni van Alle Italiaanse

Hoe eten ze in Italië? Klopt het dat ze als lunch een voorgerecht, twee hoofdgerechten en dessert bereiden? Wij zijn Italianen en delen de eetgewoonten van ons land.


Wat zijn de eetgewoontes in Italië?

De eetgewoonten van Italianen zijn heel anders dan die van Nederlanders: te beginnen met het ontbijt, dat velen in Italië graag aan de bar hebben.

Tijdens de lunch nemen Italianen het liefst een pauze van hun werk; sommigen gaan naar huis om te eten, waar ze een warm gerecht kunnen bereiden.

Traditioneel worden lunch en diner, de hoofdmaaltijden van de dag, op hun beurt verdeeld in twee gangen: de eerste gang (🔊 primo) en de tweede gang (🔊 secondo).

Dit leidt soms tot verwarring: waarom eten Italianen zoveel? Hoe doen ze dat?
Laten we deze pagina schrijven om wat licht te werpen, met twee onderwerpen:

  • Hoe Italianen elke dag eten: ontbijt, lunch, diner en 🔊 merenda

  • De gangen waaruit een typisch Italiaanse maaltijd bestaat: eerste gang, tweede gang, fruit, dessert, koffie en digestief.

Maar zoals we zullen zien, is dit voor velen de zondagse maaltijd. Trouwens, is het waar dat Italianen bijna elke dag pasta eten?

Op deze pagina


Wij zijn Italianen in Nederland en we schrijven deze pagina ook om ons Nederlands te oefenen. Vergeef ons als ons schrijven soms creatief is. 🙂


Italiaans leren 🇮🇹

De Italiaanse woorden van deze pagina:

🔊 Colazione Ontbijt
🔊 Pranzo Lunch
🔊 Pranzo Diner
🔊 Merenda Tussendoortje

Bekijk onze pagina over handige zinnen en woorden van de Italiaanse taal.


Hoe eten Italianen?

Italianen eten drie maaltijden per dag: ontbijt, lunch en diner; zoals de Nederlanders.

Maar misschien eindigen de overeenkomsten hier.

De tijden zijn anders, en ze verschillen ook erg tussen de Italiaanse regio's.

De manier van eten is anders: Italianen houden traditioneel van een warme maaltijd als lunch.
En daardoor verandert het eten, want een warme maaltijd betekent pasta, rijst of soep.

En dan is er nog een vierde maaltijd, met een naam die je misschien al kent: de merenda, de middagsnack die veel Italianen als kinderen maken en daarna nooit meer stoppen.

Laten we beginnen met het ontbijt, thuis of aan de bar.

Ontbijt


Wat eten italianen als ontbijt

Thuis of aan de bar ontbijten Italianen graag met melk, koffie en traditioneel met gebak: lekker vers Italiaans brood (🔊 pane fresco), beschuit (🔊 fette biscottate) en koekjes (🔊 biscotti). Deze gaan vaak gepaard met fruitjam of honing, yoghurt en sinaasappelsap.

De familie Mulino Bianco: het Italiaanse ontbijt. TV commercial uit de jaren 90.

Het bedrijf dat Italianen het meest associëren met ontbijt is waarschijnlijk Mulino Bianco, dat zijn merk heeft opgebouwd rond de typisch Italiaanse stijl van ontbijten.


Hoe laat ontbijten ze in Italië

De openingstijden van traditionele commerciële activiteiten in Italië zijn een beetje anders dan in Nederland; ze openen eerder in de ochtend en sluiten midden op de dag een paar uur vrij.

Dus in Italië gaan veel kantoren en scholen vroeg open, om 8 uur 's ochtends: dit betekent dat veel Italianen weinig tijd hebben vanaf het moment van alarm tot het begin van de werkploeg.

Om deze reden zijn veel Italianen gewend om aan de bar te ontbijten.


Ontbijt aan de bar

In het Italiaans zeggen we 🔊 (ontbijten aan de bar).

Je wordt wakker, wast, kleedt je aan en verlaat het huis voor een korte stop aan de bar op weg naar je werk.

De vroege ochtenduren behoren tot de piekuren voor Italiaanse cafés, die we in Italië bar noemen. Om 7 uur 's ochtends zitten ze al vol met klanten die allerlei soorten koffie bestellen.

Dit is een typisch Italiaans fenomeen, dat niet in alle Europese landen voorkomt.

De barman moet niet alleen de verscheidenheid aan bestellingen kunnen beheren, maar heeft ook een belangrijke small talk-functie aan het begin van de dag. De gespreksonderwerpen zijn natuurlijk voetbal, het weer, en de overheid.

Lunch


Lunch: hoe Italianen 's middags eten

Thuis of op kantoor nemen Italianen graag een pauze van hun werk terwijl ze lunchen.

Traditioneel zijn in Italië veel commerciële activiteiten, zoals kleine winkels, meestal een paar uur gesloten: tussen 12.00 uur en twee of drie uur 's middags.

Dit maakt het mogelijk om naar huis te gaan, een lekkere warme maaltijd te bereiden en te lunchen zittend aan tafel (🔊 a tavola in het italiaans) met het gezin.


Wat Italianen eten als lunch

De typisch Italiaanse lunch bestaat uit twee gangen, eerste en tweede. Dit is al heel lang de gewoonte en veel mensen doen het nog steeds.

Maar twee gangen eten is een traditie die niet iedereen zich in het dagelijks leven kan veroorloven; voor de tijd die nodig is om meer cursussen voor te bereiden (en vervolgens te wassen), en voor economisch gemak.


Eerste en tweede gang: primo e secondo

De maaltijd bestaande uit twee gangen, eerste en tweede, symboliseert de traditionele maaltijd van de Italianen.

Tot de eerste gangen (🔊 primo piatto) behoren pasta, rijst of soep.
De tweede gangen (🔊 secondo piatto) zijn vlees of vis, met een bijgerecht van groenten en kazen.

Je vraagt zich misschien af: hoe is het mogelijk om elke dag zoveel gerechten te bereiden? En waarom eten Italianen zoveel?

Veel recepten uit de Italiaanse keuken stammen uit een armzalige traditie (de 🔊 cucina povera, letterlijk de arme keuken); de eetgewoonten komen uit een landelijke wereld van grote gezinnen, waar eten schaars was. De eerste en de tweede zijn kleine porties en waren oorspronkelijk de creatieve combinatie van ingrediënten die mensen voor de lunch konden samenstellen.

Dus als je zowel de eerste als de tweede gang bereidt, zijn beide in kleine porties.

Dan heb je ervaring en snelheid nodig om meerdere recepten tegelijk te bereiden, en misschien een vaatwasser.

Niet alleen dit. Italianen kunnen (bijna) elke dag pasta bereiden omdat ze meestal lichte pastasauzen gebruiken; denk niet dat we elke dag pasta maken met uitgebreide sauzen die rijk zijn aan ingrediënten en calorieën.

In het dagelijks leven houden we meer van een simpele pasta met tomatensaus, een relatief lichte en snelle maaltijd om te bereiden.

Het bekende pastamerk Barilla heeft zijn merk gebouwd op de gezellige beleving van samen aan tafel zitten. Zoals de reclameslogan van de jaren 90 zegt: "Dove c'e' Barilla c'e' casa" ("waar Barilla is, is thuis").

Enkel gerecht (Il piatto unico)

De nieuwe generaties kiezen daarentegen voor de single dish, die meer past bij de levensstijl van vandaag.

Pasta is natuurlijk het populairste gerecht voor de gelukkigen die 's middags thuiskomen.

Of risotto, die we bij Alle Italiaanse heel vaak bereiden, of soep (minestra in het Italiaans) op koude winterdagen.

Een enkel gerecht kan ook een secondo zijn, bijvoorbeeld vlees of vis en een bijgerecht van groenten, vers of gekookt, als bijgerecht.


De feestlunch

We hebben geschreven dat de traditionele Italiaanse lunch uit twee gangen bestaat.

Maar bij speciale gelegenheden, zoals een bruiloft, Pasen of Kerstmis, komt de familie samen aan tafel en kan de lunch zelfs een paar uur duren.

Met Kerstmis is het niet ongebruikelijk om twee uur aan tafel te zitten, terwijl bij bruiloften het huwelijksdiner nog langer duurt.

De complete Italiaanse maaltijd bestaat uit:

  • Aperitief (🔊 Aperitivo)

  • Voorgerecht (🔊 Antipasto , niet antipasta zoals anderen schrijven)

  • Eerste gang (🔊 Primo piatto)

  • Tweede gang met bijgerecht (🔊 Secondo piatto)

  • Fruit (🔊 Frutta)

  • Koffie (🔊 Caffè )

  • Spijsvertering (🔊 Ammazzacaffè)

Lasagne, een gerecht met verse pasta en Bolognese ragù uit Emilia Romagna
Lasagne, die onze grootmoeder altijd op zondag bakte. Een gerecht met verse pasta en Bolognese ragù uit Emilia Romagna

sommige cursussen kunnen zelfs worden herhaald. Er kunnen bijvoorbeeld twee eerste gangen worden geserveerd (twee risotto's of twee soorten pasta).

👉 In Veneto, de regio van Verona en Venetië, bieden ze tussen de gangen van een lange lunch door een drankje aan dat wordt gebruikt om te verteren: de sgroppino (of scroppino), een bolletje citroenijs met mousserende wijn. Een perfecte frisse cocktail in het voorjaar.


De Ammazzacaffè

Letterlijk betekent het woord ammazzacaffè koffiekiller: omdat je het drinkt na de koffie.

De ammazzacaffè is een alcoholische drank, zoals een glaasje limoncello, Amaretto di Saronno een bittertje met kruiden, om de spijsvertering te vergemakkelijken.


Lunch op het werk - Italiaanse werklunch

Het moderne leven wordt steeds hectischer. Vooral in de grote steden van Noord-Italië kan niet iedereen tijdens de lunchpauze naar huis.

Dit betekent niet dat je de lunchpauze moet opgeven.

Toen ik in Milaan werkte, was het gebruikelijk om met collega's uit eten te gaan voor de lunch, meestal met een pauze van een uur.

In de stadsdelen waar veel kantoren zijn, zijn er ook veel plekken om 's middags te lunchen.

Restaurants die ooit alleen 's avonds open waren, gaan nu 's middags open en hanteren het ( menu fisso (vaste menu): tijdens de lunch kun je bepaalde gerechten en drankjes voor een lage prijs bestellen.

Maar er zijn er ook die eten van thuis meenemen en samen met hun collega's opeten; zoals ze hier in Nederland ook doen.

👉 In de stad Milaan hebben ze een unieke en mooie naam om de meegebrachte voedselcontainer te noemen: de schiscietta.

Merenda: het tussendoortje

🔊 Merenda is een Italiaans woord dat de snack tussen lunch en diner aanduidt, meestal om 16:30 - 17, wat helpt om energie te krijgen als het avondeten nog een paar uur verwijderd is.

In Italië maken we als kinderen merenda met een half broodje, of een stuk fruit, een kopje thee en wat koekjes.

Wat is de wereld zonder Nutella? De populaire slogan
Wat is de wereld zonder Nutella? De populaire slogan voor de favoriete snack van Italiaanse kinderen

De merenda kan zowel zoet als zout zijn. In de zomer is een ijsje perfect.

Aperitief

We hebben vele pagina's van Alle Italiaanse gewijd aan de traditie van het aperitief, vooral populair in Noord-Italië.

De drankjes van het Italiaanse 🔊 aperitivo zijn bitters, zoals Aperol en Campari, en cocktails, zoals Spritz en Negroni. Deze drankjes zijn populair in Italië, en de laatste jaren zijn ze ook bekend in Europa.

Historisch gezien was de functie van aperitiefdranken, gemaakt met aromatische kruiden, tweeledig: het stimuleren van de eetlust voor het avondeten en het stimuleren van de spijsvertering na het eten.

Spritz, het oranje aperitief drankje uit Veneto
Spritz, het oranje aperitief drankje uit Veneto

Bij het aperitief, in combinatie met drankjes, serveren veel bars in Italiaanse steden ook eten: een formule genaamd happy hour, gecreëerd in Milaan in de jaren 2000.

Je betaalt iets meer voor de cocktail en in ruil daarvoor heb je toegang tot een buffet, ook met warme gerechten: pizza's, focaccia, groenten, vleeswaren en kaas.

Voor bars is dit een winnende formule omdat klanten op deze manier langer blijven.

Diner


Dat waren pas elegante diners.

— De Italiaanse actrice Barbara Faggioli, sprekend over de feestjes van Silvio Berlusconi

Wat eten ze in Italië als avondeten?

Bij het diner (🔊 cena in het Italiaans), net als bij de lunch, eten Italiaanse gezinnen traditioneel eerste en tweede gangen: zelfs als het een gewoonte is dat velen geleidelijk afstappen en een enkele gang bereiden.

De gerechten zijn hetzelfde als voor de lunch. In onze vriendenkring spreken we af dat we tijdens de lunch vaker een primo, pasta of rijst maken, terwijl we bij het diner vaker een secondo gerecht bereiden met vlees, vis en groenten.

In alle Italiaanse regio's produceren ze een verscheidenheid aan vleeswaren van hoge kwaliteit, die de lokale specificiteit uitdrukken. Hetzelfde geldt voor kazen en vers brood. Ook verse groenten kun je makkelijk vinden, meestal tegen een lage prijs.

Een prachtige pizza in Napolitaanse stijl, met een hoge korst
Een prachtige pizza in Napolitaanse stijl, met een hoge korst

Een typisch Italiaanse maaltijd met hoogwaardige ingrediënten.


Eettijden in Italië: hoe laat eten Italianen?

Net als bij de lunch verandert ook het diner afhankelijk van de regio.

Veel winkels in Italië sluiten rond 19.00 uur: men werkt tot laat in de middag. Italianen dineren dan ook vrij laat.

In Noord-Italië eten ze rond 19.30 uur, in Zuid-Italië begint het diner zelfs na 21.00 uur.

Alles op tafel

Alles op tafel is de titel van een recente Nederlandse film gebaseerd op de Italiaanse film Perfetti Sconosciuti (Perfect Strangers), een komedie uit 2016 van regisseur Paolo Genovese.

De plot: vier paar vrienden komen samen voor het avondeten; dan hebben ze het idee om mobiele telefoons in het midden van de tafel te zetten en alle berichten die ze 's avonds ontvangen te delen.

Het verhaal van de twee films is hetzelfde, maar het is wat interessant om acteurs en locaties uit twee verschillende landen te zien, die enkele culturele verschillen vertonen. We raden aan om beide te bekijken.


Volg onze recepten

Kijk op deze pagina. We verrijken het met onze recepten om de echte Italiaanse gerechten te bereiden.

Meer blogs

Over Alle Italiaanse

Hoi! Wij zijn Italiaanse expats en wonen al jaren in Nederland.
Toen we naar Nederland kwamen, namen we een deel van onze traditie met ons mee. En we merkten al snel dat Italië erg populair is bij de Nederlanders. Nu we de Nederlandse cultuur wat beter begrijpen, willen we een account aanbieden met originele inhoud.
We schrijven deze blog ook om Nederlands te oefenen, dus je zult ons schrijven een beetje "creatief" vinden. We houden ervan grammaticafouten te melden. Grazie mille!

Alle Italiaanse Nieuwsbrief

De Italiaanse specialiteiten van de maand in je inbox

Zoals ijs in de zomer of panettone met kerst. Maar ook levensstijl en gewoonten, en de betekenis van Italiaanse woorden.